Kurdish Library

Kişisel ve siyasal haklar uluslararası sözleşmesine (ek) seçmeli protokol

KİŞİSEL VE SİYASAL HAKLAR ULUSLARARASI SÖZLEŞMESİNE (EK) SEÇMELİ PROTOKOL*

Bu Protokola Taraf Devletler,

(Bundan böyle Sözleşme olarak anılacak olan) Kişisel ve Siyasal Haklar Sözleşmesinin amaçlarını ve hükümlerinin uygulanmasını daha ileri düzeyde gerçekleştirmek için, Sözleşmenin IV. Bölümünde kurulan ve (bundan böyle Komite olarak anılacak olan) İnsan Haklan Komitesine, Sözleşmede tanınan haklarından herhangi birinin çiğnendiğini ileri süren bireylerden gelen duyuruları bu Protokolda öngörüldüğü gibi kabul etme ve inceleme yetkisi tanımanın uygun olacağını gözönüne alarak,.

Aşağıdaki hükümlerde uzlaşmıştır:

Madde 1

Sözleşmeye Taraf olup bu Protokola da Taraf olan bir Devlet, yargı yetkisi içinde bulunan ve Sözleşmede ileri sürülen haklarından herhangi birinin bu Taraf Devletce çiğnendiğini ileri süren bireylerden gelen duyuruları Komitenin kabul etme ve inceleme yetkisini tanır. Sözleşmeye Taraf olup bu Protokola Taraf olmayan bir Devleti ilgilendiren duyurular Komitece kabul edilmez.

Madde 2

1. Maddenin hükümlerine bağlı olarak bu Sözleşmede sayılan haklarından herhangi birinin çiğnendiğini ileri süren ve tüm iç yargı yollarını tüketmiş olan bireyler, incelenmesi için Komiteye yazılı bir duyuruda bulunabilir.

Madde 3

Komite, bu Protokola göre, imzasız olan yada böyle bir duyuruda bulunma hak kının kötüye kullanılması niteliği taşıyan yada Sözleşme hükümleriyle bağdaşmadığı kanısına vardığı duyuruları kabul edilmez sayar.

Madde 4

1. Komite, 3. Madde hükümlerine bağlı olarak, bu Protokola göre kendisine sunulan herhangi bir duyuruyu, bu Protokola Taraf olan ve Sözleşmenin herhangi bir hükmünü çiğnediği ileri sürülen Devletin dikkatine sunar.

2. Duyuruyu alan Devlet, altı ay içinde konuyu açığa kavuşturan ve -varsa-uyguladığı yargı yolunu belirten yazılı açıklamasmı yada bildirimi Komiteye sunar.

Madde 5

1. Komite, bu Protokola göre aldığı duyuruları, bireyin ve ilgili Taraf Devletin sağladığı tüm yazılı bilgilerin ışığında inceler.

2. Komite, bir bireyden aldığı herhangi bir duyuruyu,

a. Aynı konunun uluslararası bir başka araştırma ve çözüm işlemine göre incelenmediği;

b. Bireyin başvurabileceği tüm iç yargı yollarını tüketmiş olduğu; kesinleşmedikçe incelemez.

Yargı yollannı uygulamanın makul süreyi aşacak ölçüde geciktirildiği durumlarda bu bir kural değildir.

3. Komite, bu Protokola göre aldığı duyuruları incelerken kapalı toplantı yapar.

4. Komite, ilgili Taraf Devlete ve bireye görüşlerini bildirir.

Madde 6

Komite, Sözleşmenin 45. Maddesine göre sunacağı yıllık raporuna bu Protokol uyarınca yürüttüğü etkinliklerin bir özetini ekler.

Madde 7

Birleşmiş Milletler Genel Kurulunca Sömürge Ülke ve Halklarına Bağımsızlık Tanıma Bildirgesine İlişkin olarak 14 Aralık 1960 tarihinde kabul edilen 1514 (XV) sayılı kararın amaçları gerçekleşene kadar bu Protokolun hükümleri, Birleşmiş Milletler Antlaşmasıyla Birleşmiş Milletler ve uzmanlık kuruluşlarının gözetiminde yapılan öteki uluslararası sözleşmeler ve belgelerde bu halklara tanınmış olan dilekçe hakkını hiçbir biçimde sınırlamaz.

Madde 8

1. Bu Protokol, Sözleşmeyi imzalamış olan herhangi bir Devletin imzasına açıktır.

2. Bu Protokol, Sözleşmeyi onaylamış yada ona katılmış olan herhangi bir Dev!etin onayına bağlıdır. Onay belgeleri, Birleşmiş Milletler Genel Sekreterine verilir.

3. Bu Protokol, Sözleşmeyi onaylamış yada ona katılmış olan herhangi bir Devletin katılmasına açıktır.

4. Katılma, Birleşmiş Milletler Genel Sekreterine bir katılma belgesinin verilmesiyle olur.

5. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri, bu Protokolu imzalamış yada ona ka tılmış olan tüm Devletlere her onay belgesi yada katılma belgesinin verilişini bildirir.

Madde 9

1. Sözleşmenin yürürlüğe girmesine bağlı olarak bu Protokol, onuncu onay belgesi yada katılma belgesinin Birleşmiş Milletler Genel Sekreterine veriliş tarihinden üç ay sonra yütürlüğe girer.

2. Onuncu onay belgesi yada katılma belgesinin verilişinden sonra Protokolu onaylayan yada ona katılan her Devlet için bu Protokol, kendi onay belgesi yada katılma belgesini verişinden üç ay sonra yürürlüğe girer.

Madde 10

Bu Ptotokolun hükümleri federal Devletlerin her kesiminde, herhangi bir sınırlama yada ayrım yapılmaksızın yürürlüğe girer.

Madde 11

1. Bu Protokola Taraf herhangi bir Devlet, bir değişiklik önerisinde bulunabilir ve bu amaçla Birleşmiş Milletler Genel Sekreterine başvurabilir. Bunun üzerine Genel Sekreter, değişiklik önerilerini bu Sözleşmeye Taraf Devletlere, sözkonusu önerileri görüşmek ve oylamak üzere Taraf Devletlerce yapılacak bir Konferansa yandaş olup olmadıklarını bildirmelerini isteyerek duyurur. Taraf Devletlerin en az üçte birinin böyle bir Konferansı desteklemesi durumunda, Genel Sekreter Birleşmiş Milletlerin girişimiyle bir Konferans toplar. Bu Konferansta hazır bulunan ve oy verenlerin çoğunluğu tarafından benimsenen bir değişiklik, onanmak iizere Birleşmiş Milletler Genel Kuruluna sunulur.

2. Sözleşme değişiklikleri Genel Kurulca onanarak bu Sözleşmeye Taraf Devletlerin üçte ikisi tarafından kendi anayasal işlemleri uyarınca kabul edildiğinde yürürlük kazanır.

3. Değişiklikler yürürlüğe girdiğinde bunları kabul eden Taraf Devletler için bağlayıcı olur. Öteki Taraf Devletlerse, bu Sözleşmenin hükümleriyle ve kabul ettikleri daha önceki değişikliklerle bağlıdır.

Madde 12

1. Herhangi bir Taraf Devlet, herhangi bir tarihte Birleşmiş Milletler Genel Sekreterine yapacağı yazılı bir bildirimle bu Protokolu bozabilir. Protokolun bozulması bildirimin Genel Sekreter tarafından alınış tarihinden üç ay sonra hüküm kazanır.

2. Protokolun bozulması, hüküm kazanma tarihinden önce 2. Maddeye göre yapılmış herhangi bir duyuruya bu Protokol hükümlerinin uygulanmasını engellemez.

Madde 13

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri, bu Protokolun 8. Maddesinin 5. fıkrasına göre yapılacak bildirimlerden ayrı olarak Sözleşmenin 48. Maddesinin 1. fıkrasında anılan tüm Devletlere;

a. 8. Maddeye göre olan imzalama, onaylama ve katılmaları;

b. 9. Maddeye göre bu Protokolun yürürlüğe giriş tarihiyle 11. Maddeye göre herhangi bir değişikliğin yürürlüğe giriş tarihini;

c. 12 Maddeye göre yapılan bozma bildirimlerini; bildirir.

Madde 14

1. Çince, Fransızca, İngilizce, İspanyolca ve Rusça metinleri aynı ölçüde özgün olan bu Protokol Birleşmiş Milletler arşivine konur.

2. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Sözleşmelenin 48. Maddesinde anılan tüm Devletlere bu Protokolun onaylı örneklerini gönderir.

Kaynak: Belgelerle İnsan Hakları, Muzaffer Sencer, Beta Basım Yayım Dağıtım, İstanbul, Haziran 1988, s-77-80

05-01-2001