Kurdish Library

Parti Karkeri Kurdistan (PKK)

Parti Karkeri Kurdistan

Program

DESTPÊK

Xelqê Kurd bı xezaran sal beri Z. I. (Zayina Isa) lı ser axa ku iro bi navê Kurdıstan hatiye navandın, cıvatek bı ser û ber pêk aniye û bı xelqên dın yên ciran va himê bajarvaniya (medeniyeta) Mezopotamyayê daniye. Ev bajarvaniya ku, alikariyên bê hempa lı bajarvaniya cihana me ya iroyi kıriye.

Bapirên Kurda ên wê demê, GUTIYAN, LORAN, ÛRARTÛYAN, KARDOXAN, MİTANIYAN û MEDAN bı xelqên dın ra peywendiyên cûr bê cûr danine. Ev gelên ciran carna êriş dane ser Kurda û carna ji Kurdan êriş dane ser wan. Di demên dirokiyên dırêj da, lı Kurdıstana iro ji, xelqên Kurd bı der saya peywendıyên cıvaki û abori dewlet û imparatoriyetên serbıxwe damezrandıne.

Beri Z. I. dı sala 612 da imparatorê Kurd ê bı nav û deng KEYAQSAR serbajarê Asuriya, NINOVA ya ku nêzi Musul'a iroji vegırt. Jı wê rojê bı heta iro, Kurda dı nav bûyerên cıvaki û siyasi ên rojhılata navin da rolek gırıng leyist. Nemaze ev rola gıring dı dema ku Ereban êriş dane ser rojhılatê ku nişan da. Jı aliyê Ereban va xwestına vegırtına Kurdistanê P. Z. I. (Pışti Zayina Isa) dı 637 da destpêkır. Dı vê tarixê da leşkerên Ereb êriş da ser Musul û dorhela wê. Ev êriş dayin bû sebebê ku Kurd û Ereb jı aliyên 1eşkeri, siyasi û çandi va hatın pêşberi hev. Leşkerên Ereb bı armanca vegırtına Kurdistanê, İranê û Ezerbeycanê bêetlahi êriş kırın. Lê dı van êrişê xwe da tım û tım li hember xwe Kurda dıditın. Xelqê Kurd lı hember van pêlên vegırtınê bı mêrxasi şer kır. Ev şerên han, bûn sebebê wêrankırına sazûmana abori, siyasi û çandıni ya Kurd. Lewra leşkerên Ereb bı dısiplin û çekên baştır hatıbûn çekdarkırın û dı derhaq şeran da tecrubeyên wan ên ê hêjmar hebûn. Jı ber vê yekê ji, leşkerên Erep perçeyek Kurdistanê kırın bın sidariya xwe (sala 639). Lê xelqê me, jı zorkeri û dilitıyê ra serî danani û car carna serxwerabûnên zexm û xurt pêkanin. Lê pışt ra ev serxwerabûnên han, hêdi hêdi sıst bûn û pıraniya xelqê, Islamiyetê pejırand(qebûl kır). Pışti pejırandına Islamiyetê ji Kurdan bı awayê dewletên miri(feodal) xwe honandıne.

Kurda lı çaxa navin da wek ciranên xwe dewletên xanedani damezrandıne. Dı navbera setsala 10-11‘an lı herêmên Kurdıstanê ŞEDADİYAN, HESENWAHIYAN û MERWANİYAN dewletên serbıxwe pêk anine. Merwaniyan jı Diyarbekır bı heta çiyayên Zaxrosê lı hemi nivroyê Kurdistanê hıkım kırıne. Dı çaxa navin da, feodalên Ewrûpi, jı bo berberiya navbera xwe û gundiyan kêm bıkın û bala wan bıkşinın hın cıyên dın û jı bo abori û çandıniya xelqên rojhılata navin talan û wêran bıkın leşkerên xaçparêz pêkanîn. Lı hember van leşkerên xaçparêz dewleta Eyyubiyên Kurd derkete qata tarixê. Ev dewlet cara pêşıne ku têkoşinek hevkar(ortak) dı nav Kurd û Ereban da pêk aniye. Jı mirzayên Kurd Selahedin ne bı tenê dı nav Kurd û Ereban da lı dı hemi cihanê da serleşkerek bê hempa tête naskırın.

Jı sedsala 13 da vır va leşkerên vegırtvan(işgalci) ên Mongola, Hındistanê, Iran û Kurdistanê xırab û wêran kırın. Afırandınên (eserler) gıranbıha bajar û aboriya xelqê Kurd yê ku bı keda sedsala pêk hatıbû dı bın lıngên leşkerên Mongolan da pelçıqi.

Vegırtın û sidariya Mongola, aboriya Kurdıstanê hılweşand û hunermendiya mırov pûç kır. Jı ber vê yekê jı gırêdana peywendiyê ciwaki ên pêş dıketın qels û jar kır. Kurdıstan jı aliyê jeopolitik û dewlemendiya xwe da cıhek gelek gıring e. Jı ber vê yekê ji berya Mongol û pışti wan daxwaza vegırtına Kurdıstanê jı aliyê hêzên dız û talanker va dom kırıye.

Jı aliki da Mongola rêya xırabkırına abori û civakiya Kurdistanê vekir, jı aliki da ji pışti Mongola dewleta Osmani lı hember pêşketına xelqê Kurd bendeki xurt honand. Jı bıli viya ji lı Iranê Safewiya dewletek damezırand. Pışti damezrandınê wê dewletê êriş da ser Kurdıstanê û bırek axa Kurdıstane vegırt. Lı ser vê yekê di navbera Safewi û Usmaniyan da jı bo vegırtına Kurdistanê têkoşînek dıjwar destpêkır. Jı ber vê sebebê ye ku feodalên Kurd jı bo yekıtiyek merkezi şertên objektif, abori û cıvaki bı dest nexıstın û dı nav xwe da ji dest bı şer û pevçûnan kırın. Ev berberiya nava mirên Kurda bû sebebê dubırıyê wan. Hın jê xwe dan ali Safewiya, hın jê ji xwe spartın Osmaniya. Tevi vi awayi ji, heta demê nêzik mirên Kurd xwediyên keyatiyek(otonomi) nav xwe bûn, ango xwediyên sazûmanên siyasi, cıvaki û çandi bûn û bı şıklê derebegayiti dı nav imparatoriyeta Osmani û dewleta Safewiya da dıjiyan.

DI DEMA OSMANİYAN DA KURD

Dı dewra miritiya çaxa navin da berên heywanê, çandini û çolangiti(dokumacılık) cıhek gırıng stend. Lê gıringtırin ev bû ku rêyên bezırganiyê dı Kurdistanê da derbas dibûn û jı rojhılat ber bı rojava û jı bakûr berbı başûr dıçûn. Jı ber ev rêyên bazırganiyê, Kurdıstanê diqeta gelên dın dıkışand û gırıngbûna wê zêde dıkır. Hem Iraniyan hem ji Osmaniyan gırıngiya vi welati fam kırıbûn. Jı ber vê hındê ji êrişên xwe jı Kurdistanê qut nekırın. Lı ser Kurdistanê ev her du dewlet şerên dıjwar kırın. Dı van şeran da her du dewlet ji, jı bo ku mirên Kurdan bıkışinın nık xwe fêlbazi û leyıstıkên mezın bıkar tanin. Dı navbera mirên Kurdan da dıjmınati û berberi xurt kirın û wan beri hev dan.

Vê siyasetê fêlbazi da Osmaniyan serketınên gıranbıha bı dest xıstın. Dı wê demê da jı bo Osmaniyan yê gıringtır ev bû ku, rêyên ko jı bo seferên Efrika peywist ın vekıri bıhêlın û lı gor imkaniyetan jı abori û hêzên leşkeri ên Kurdistanê istifade bıkın

Jı bo pêkanina van armanca Osmaniyan va ku bı Kurd û Iraniyan ra şer dıkırın siyasetek kone(kurnaz) bi kar tanin. Serketına vê siyasetê dı dema Yavuz Sultan Selim da fêkiyên xwe da.

Yavuz, dı cenga Çaldıranê û pışti vê cengê bı wasıta Idrisi Bedlisi yê Kurd gelek mirên Kurda lı hember Iranê rakır û wan bı xwe va gırêda. Idrisi Bedlisi, jı padışahê Osmaniya diyariyên gıranbıha û fermanên hêja dıstend û dıçû nık mirên Kurdan û jı bıli vana ji berberiya nava mezheba tûj dıkır û van bı dewleta Usmani va gırê dıda.

Dı sedsala 17 da Kurdıstan dı navbera Osmani û Iranê da hat parvekırın. Lê perçê mezın dı bın nirê Osmaniyan da ma. Pışti vê parvekırınê rewşa Kurdistanê jı aliyê Osmaniya va bı vi awayi hat diyarkırın: Heremên ku jı merkeza Osmaniya dûr, lê nêzê Iranê dıkarıbûn lı ser navê xwe pere çap bıkın û xwutbe bıxwinın û keyatiya navxwe saz bıkın. Evên han jı pênc miritiyan pêk dıhatin. Lı hember standına van mafan, ev miritiyên han ji hınek bac û wextê şer ji leşker dıdan padişah. Herweki ku me lı jor behskır, ev rewşa Kurdistanê, jı Osmaniyan ra jı bo vegırtına welatên nûh, hêzên insan û menfıetên abori bı dest dıxıst. Lê ev rewşa keyatiyê, ya ku jı Kurdistanê ra hatıbû nas kırın gelek dom nekır. Dı dawiya sedsala 17an da dı rojavayê Ewrûpayê da saziya kapitalizmê xurt bû û kapitalizma bezırgani pêş ket. Lı ser vê yekê, bezırganiya deryayê gıringıyek mezın sıtend û bû sebebê guherandına rêyên beji. Ev rewşa ha, dı warê bezırganiyê da gıringiya Kurdistanê kêm kır. Disa em dıkarın bêjın ku bı pêşketina kapitalizmê ra ordiyên Ewrûpiyan xurt û zexm bûn û Usmani lı hember wan cara yekem bû ku bınketınên himi stendın. Jı bili viya ji dı nav tuxûbên Osmaniyan da tevgerên azadixwazên neteweyi destpêkırın. Ev pêşketın û tevgerên azadixwaz lı mirên Kurdan ji tesir kırın û jı bo damezrandına dewletek Kurd xwe lıvandın. Jı ber van tevgeran dewleta Osmani, jı nû va têkıli lı nav Kurdistanê kır, rewşa berê hılani û siyasetek mêtıngehvan(sömürgeci) gerand. Ango Kurdıstanê kır welatek mêtıngeh (sömürge). Pışti vê siyasetê dı Kurdistanê da jı bo azadiyê têkoşinek dûr û dırêj destpêkır.

Em dıbinın ku dı sedsala 18an da têkoşina lı ser parvekırın û mêtıngehkırına Kurdistanê dı nav Usmani û İraniyan da hat meşandın. Jı dawiya sedsala 18an bı heta dawiya 19an lı Ewrupayê sidariya mêtıngehvani (sömürgecilik) derket qata tarixê. Dı vê demê da imparatoryeta Osmani bû niv mêtıngehiya Ewrupiyan. Ev têkoşina ku lı ser Kurdistanê dı navbera Osmani û Iraniyan da dom dıkır, êdi lı rex wan hın mêtıngehvanên Ewrupayi ji ketın nav vê têkoşinê.

Sedsala l9an da dı nav dewletên mêtıngehvan car carna siyaseta êrişker a Iran û Osmaniya dıpelandın û lı gor menfıetên xwe dımeşandın. Car carna ji ew bı xwe eriş dıdan ser miritiyên Kurdan ya ji, jı bo wan bıkışinın rex xwe bı hev dıdan kuştın. Dı wê demê da şerên azadixwaziyê ji gur bûbûn û hın welat jı Osmaniya qetyan û dewletên serbıxwe damezrandın.

Jı bıli van bûyerên gıring dewleta Osmani jı tevger û rabûnên navxwe û ên Kurdıstanê tırsıya û lı hember van rabûnan dest bı zılm û zorkeriyê kır. Ev zılm û zorkeriya Osmaniya, tesira xwe lı ser xelkê Kurd ji nişan da. Lı ser vê yekê, tev dı demek kurt da xwe wergerandin tevgerên serxwebûnê. Dı vê demê da rabûnên azadixwazi ên bıjarte ev bûn: Dı sala 1805 da lı Sılemaniyê, Abdurrahman Paşa Baban, dı sala 1835a da lı Rewaduzê Mıhemed Paşa (Mirê Kor), dı navbera 1842-46 da lı Cızirê, Bedırxaniyên bı nav û deng û 1855 a da lı Hekariyê Yezdan Şer rabû. Pışti hın rabûnên pıçûk, xelkê Kurd dı bın peşêngiya Şêx Ubeydullahê Nehri da lı hember Osmaniya û Iranê serxwerabûnek xurt pêk ani.

Tevgerên çekdar ên kevn û nemaze ên sedsala 19 da lı hember zordesti û kevneperestiya Osmaniyan bû. Xelkê Kurd jı bo şkênandına nirê vegırtvanan tım û tım çek hılgırtiye. Ev tevgerên han xelkê Kurdistanê ber bı pêşketın û yekbûnê bırıye. Dı wexta van tevgeran da mêtıngehvanê Ewrûpê tım û tım alikariya zordestiya Usmaniya kırıne. Jı ber vê yekê ye ku ev tevgerên çekdar ên xelkê Kurd dı navxwe da kakılek pêşverû hıldıgre.

Ev dema em jê behs dıkın, demek welê ye ku, bı dersaya şoreşa bûrjuvazi, sermeyadariya Ewrupa pêş ketiye û dewleta Osmani bûye bazarek vekıri ê vê sermeyadariyê. Lê ev rewşa han dı dewleta Osmani da bı hındıkayi bê ji sermeyadariyê pêk ani.

Pışti, parta Ittihat û Terakki bı derbeyek leşkeri iqtıdarê gırte destê xwe, jı bo gelên dın mıletperweriyek nijadi-şovêni bı kar ani.

Jı tesira van tevgeran, hundır û derve dı nav bûrjuvaziyên Tırk ên pıçûk û ên bazırgan da û dı nav gelên bındest da herıkandınên siyasi gur bûn. Nemaze pışti eşkerekırına meşrutiyet a duemin(1908) dı bın pêşêngiya ronakên bûrjuvaziyên Kurd da gelek rêxıstınên cıvaki, çandi û siyasi hatın damezırandın û têkoşina heqên demokratiya mılli ya Kurd ket qonaxek pêşvêrû. Heta nıha pêşengiya tevgerên berxwedan ên Kurd dı dest miran da bû, lê êdi bi hındıkayi bê ji jı dest wan derdıket û dıket destê ronakên bûrjuvazi.

Hêj dı ser ıqtıdara parta İttihat û Terakki da gelek derbas nebûbû ku, wan, tevger û ınırandınên karkeran bı zordari pelçıqand. Ev karbıdestên nijadperest dest avêtın rexıstınên Kurd ên cıvaki, kulturi û siyasi ji. Ronakên pêşeng yên tevgerên Kurd jı hev belav kırın û wan ajotın cıhên dûr.

Jı bıli van sebeban ji, jı ber xurtbûna peywendiyê berkêşan yên miriti (feodal) bi rûbaweriya mılli hêj gelek jar bû û nıkaribû yekıtiya gel pêk bine. Em dıkarın wıha ji bıbejın: Jı bo xelkê Kurd, hêj şertên objektifi nekemılibûn û wek gelên dın ên bındestê Osmani, jiyana xwe bı tekoşinek bo azadi û serxwebûnê nexemılandıbûn ku, xwe lı rex "nıminendeyê dinê islamê" xelifeyê Osmani da dı cenga cihanê a yekem da dit.

İttihat-Terakki hêj dı destpêka cengê da dı rojhılata navin da dest bı xebat û li vanên Tırkkırınê kır. Jı ber vê sebebê li dor milyonek Ermeni hat kır kırın û bı qasê vê hêjmare ji, jı welat hat derxıstın, [ji bo derxıstına] (tırkkırına) xelkê Kurd ji qanûnek derxıst û qasê 750 hezar Kurd ajot roavayê. Pıraniyê van mırovan lı rê, jı serma nexweşin û bırçibûnê mırın. Jı bıli viya, bı hezaran xelkê Kurd jı bo menfieta emperyalistan dı qada şer da hatın kuştın.

Dewleta Osmani a feodal dı cenga cihan ya yekem da hılveşiya. Gelek gelên bındest nirê Osmaniyan şıkandın û dewletên serbıxwe damezırandın. Dewletên emperyalist ji dı nav xwe da jı bo parvekırına imparatoriyetê û menfeetê xwe yên geli dest bı têkoşinê kırın

JI ALİYÊ EMPERYALİST Û KOLONYALİSTAN VA PARVEKİRİNA KURDISTANÊ DI VÊ DEMÊ DA TEVGERÊN NETEWEYÎ YÊN KURD

Jı bo jı nûva parvekırına cihanê, dı nav emperyalistan da cenga cihanê ya yekem dest pêkır. Armanca vê cengê ya rasti; Xwe dı rojhılata navin da xweş diyar kır.

Dı vê cengê da, imparatoriyeta Osmani lı rex emperyalizma Alman cih gırt. Pışti bınketına vê dewletê, dewletên emperyalist û vegırtvan dı 30ê Çırıya Pêşin sala 1918an da peymana Mondrosê imze kırın û bıryara vegırtına Anatoli û bırek Kurdistanê gırtın. Kurdıstana Iraqê jı ali Ingilizan va û Kurdıstana nivro ji jı aliyên Fransızan va hat vegırtın. Lı hember vê vegırtınê xelkê Kurd bı mêrani rawestiya. Xelkê Kurdistanê jı bo mafên netewi û demoqratiki komal û rêxıstınan damezırandın û dest bı şerê çekdar kır. Lı Kurdıstana Iraqê dı bın pêşengiya Şêx Mehmudê Berzenci da lı hember Ingiliza, lı Kurdıstana nivro ji lı Entep û Urfayê lı hember fransıza xelkê Kurd bı mêrxasi şer kır.

Mıstefa Kemal sala 1919an da derbasi Anatoliyê bû û bı nıminendeyên hukûmeta Istanbolê ra lı Amasyayê protokolek sazand. Dı vê protoqolê da jı Kurda ra mafê keyati (xwegeri) hat pejırandın û ev bıryar lı Kurdıstanê hat bela kırın.

Komcıvinên Erzerom û Sêwazê bı daxwaz alikariya xelkê Kurdistanê pêk hat. Bı Mıstefa Kemal û hevalên wi ra bı şertên ku mafên netewi yên xelkê kurd bête naskırın, gelê Kurd lı hember dıjmınê vegırtvan têkoşinek tevkar qebûl kır û lı ser vi esasi peymanek hat çêkırın. Le, Mıstefa Kemal, bı vê peymanê bes nekır û jı bo bı temami alikari û pıştvaniya xelkê Kurd bıstine dı Kurdistanê da propogandayek xurt lı dar xıst û got: "Emperyalist dıxwazın beşek Kurdistanê bı ser Ermenistanê da berdın. İngiliz û Fransıza Kurdıstanê vegırtıne û dıxwazın İslamiyetê qels bıkın, Kurd û Tırk beri hevdın. Lê em bırayên hev ın û em dı mafên Kurd ên netewi û demoqratiki nas bıkın û dı welat da yekitiyê pêk binın" Mıstefa Kemal jı aliyek va vê propogandayê dımeşand, lê jı aliyek dın va ji, ji bo pêknehatına hêzên Kurd ên leşkeri û siyasi siyasetek fêlbaz dımeşand. Jı ber vê yekê, ronakên xebatkar yên xelqên Kurd dıgırt û davête zındana. Lê ronakên Kurd ji ranedıwestiyan û jı bo serxwebûnê Kurdistanê rêxıstınên berxwedan dadımezirandın. Jı van rêxıstınan yek jê ev bû ku şorışa Qoçgıri meşand. Dı navbera karbidestên Osmani û heêzên hevalbend (Ingiltere, Emerika, İtalya, Fransa û ê.d.) da, l0 Tebax sala 1920'an da li SEWR'ê peymanek hat imzakırın. Ev peyman hebûn û mafên çarenivisa (qedera) xwe bı xwe tayin kırına milletê Kurd qebûl û eşkere dıkır.

Ev peyman jı bo Kurda xwedi ehemiyetek tarixi bû. Lê dı vê peymanê da siyaseta emperyalistaya lêkveke û lêbımıje xweya dıkır. Lewra hemi Kurdıstan ne dı nav vê peymanê da bû.

J1 aliyê emperyalistan va qebûl kırına mafê çarenıvisa xwe bı xwe tayin kırın ne jı bo serxwebûna gela, lê jı bo pûç kırına şerê serxwebûna gela û perçıqandına karker û gundiya ye. Jı xwe dı despêkê da emperyalista jı aliki va bırek Kurdistanê vegırtın û jı aliyê dın va ji bı xurtbûna tevgera Mıstefa Kemal, saz û qırarê ku dı peymanê SEWR'ê da jı bo mafê Kurda dabûn, jı bir kırın û bı Kemalistan ra gırêbendın nû saz kırın. Emperyalistan tu caran jı ber menfıetê xwe nedixwestın dı Anatolyê da xelqên xwedi serbıxwe yek rastin bıhêlın. Lewra wan iqtidarê bı xwe va gırêdayi dıxwestın. Jı ber vê yekê ji bı Kemalistan ra lı hev hatın û peymana LOZAN'ê a ku milletê Kurd û ên dın dı bın destên Kemalistan da hişt, imza kırın.

Jı ber van sebeba bû ku xelqê Kurdıstanê jı aliki va dı bın pêşengiya ronakên bûrjûva û feodalên Kurd jı bo azadiya xwe bı xelqê Tırk ra lı hember siyaseta Kemalistan ya bêbext û durû dest bı tevgerên siyasi û çekdar kır.

Şerê rızgari ya Tırk, dı bın pêşengiya ronakên bûrjûwazi û bûrjûwaziyên bazırgan da bû. Lê alikariya feodalan ji qezenç kırıbû.

Şer dı despêke da lı hember emperyalizmê bû, lê dawiya xwe gihand emperyalizmê û dostaniya xwe saz kir. Bı kurti em dıkarın bıbjin ku ev şerê rizgarixwaz şerek li gor daxwazên bûrjûwazi bû. Jı ber ku dı nav şer da bı feodalan ra gırêbend (ittifak) çêbûbû û birûbaweriya din bı xurti hatıbû bıkaranin, tevger jı dıj-feodaliteyê dûr û bıcihanina mafên demokratiki bê par bû. Dı nav vi şerî da slogana bıratiya Kurd û Tırk gelek bı hostati hatiye bıkaranin lê tu car ev bırati çênebiye. Komara Tırkiyê pışti ku hat damezrandın, dı nav xwe da bı du berberiyên himi nexweş bû.

Ê yekemin: Berberiya sınıfi, ya ku bı çêkırına abori û cıvaki ya welat va gırêdayi ye. Qadroyên niminendeyên sınıfa serdest, jı bo pêşketın û jiyan bılınd kırına xelqê xebat nekirın û tu caran xwe nêzi xebatek wuha nedan.

Ev gundi û karkerên ku hemi barê têkoşina rızgari hılgırtıbûn, welê bawer bûn ku pışti şer, dê jı nimetên welat bê par neminin. Lê ev sınıfên himi jı mafên demoqratiki û jı menfietê çini(sınıf) hatın bê par kırın. Armanca karbıdesta ev bû ku, komên xelqê dı belengaziyê da bıhêlın û bı destê dewletê çinek bûrjuvazi bıafırinın.

Ev dewleta ku hatıbû damezırandın, jı bo pelçıqandına çinên belengaz, dı destê çina serdest û xwinmıj da peywengek (aletek) zorbaziyê bû, ordi ji, hêzê lêxısvanê vê çina xwinmıj bû.

Ev çinên kevneperest û ev hêzên zorker, dı demek kurt da di rojhilata navin da dê bıbın pelegırki (maşa) emperyalizmê.

Ê duemin: Pışti parvekırına Kurdistanê bûrjuvaziyê Tırk yê mêtıngehvan bı temami Kurdıstana Bakur vegirt û ilhak kır. Dest dani ser dewlemendiyên ser ax û bın ax û welat kır mêtıngehiyek qılasiki û siyasetek nijadperest û şoven gerand. Jı bıli tırka hındıkayiyên (azınlık) dın û nemaze gelê Kurd inkar kır û jı bo tırkkırınê xebat nişan da. Jı vê tevgerê berberiya neteweyi za.

Kemalistan ji wek İttihat-Terakkiya mılletperweriya wan ji qerekterên wan yê çini dıza û lı ser himê tırkkırına xelqên din şıkıl dıstend. Jı ber vê yekê jı mafê xelqê Kurd ên neteweyi û demokratiki xesp û inkar kırın û zorkeri, kuştın û helandın bû himê siyasetê wan. Kemalistan, dı nav çinên serdest ên Kurdistanê da bı hınekan ra dostani û gırêbendi pêk anin û lı bıhayên maddi û manewi ên xelqê Kurdistanê bê insafi mıjiyan.

Xelqê Kurdistanê lı hember zordestiyê, talankırınê, pıştda hıştınê, ango tırkkırınê bê westın têkoşin da. Lê Kemalistan vê têkoşinê pelçıqand. Bı hezaran Kurd kuşt û ajot rojavayê, welat sot û wêran kır.

Ev tevgera nijadperest û mêtıngehvan lı derveyî irada xelkê Anatoliyê (Kurd, Tırk, Ereb, Laz û e.d.) hat bıkar anin. Lê xelkê Kurdistanê lı hember vê tevgerê bı xurti sekini. Jı damezirandına komarê vır va ıqtıdarên nijadperest û mêtıngehvan tım û tım siyasetek xwindar û helandınxwazi meşandın (inkara zıman, çand, pişe/sanat, bêje û diroka Kurd û xespkırına bıhayên abori û cıvaki ên Kurdıstanê). Tevê vi awayi ji lı hember zorkeriya Tırk, tevgerên xelkê Kurdistanê ên ideolojik siyasi û leşkeri nehate rawestandın û dê neyê rawestandın.

LI HEMBER METINGEHVANIYA TIRK YA NİJADPEREST Û NIJADPEREST TEVGERÊN NETEWEYİ ÊN KURDISTANÊ (1925-1938)

Jı sala 1925 a bı heta qırkırına Dersimê sala 1938, xelkê Kurdistanê lı hember siyaseta mêtıngehi û tırkkırınê bı mêtıngevaniya Tırk ya nijadperest ra têkoşinek neteweyi ya çekdar da.

Himê van tevgerên neteweyi, bı pırani lı ser xebat û honandınê pışti sala 1908an hatiye ava kırın. Lê dı esasê xwe da dayıka van tevgera Rexıstına Azadi ye, Rexıstına Azadi dı bın pêşengiya Xalıt Begê Cıbri û hevalên wi da jı bo standına mafên neteweyi û demoqratiki ên xelkê Kurd dı sala 1922an da veşarti hatiye damezırândın. Gelek feodal û eşrafên bajêr ji endamên vê partiyê bû û lı gelek bajarên Kurdistanê xwe honand.

Pêşengên tevgera neteweyi a sala 1925 û ên pışt wi jı nav endamên vê partiyê derketın. Lı ser darvekırına hın endamên partiyê û xurtbûna teror û zorkeriya neteweyi lı ser gelê Kurd, ronakên bûrjûvaziyên Kurd û serekeşirên ku dı bın tesira wan da bûn dı bın pêşengiya Şex Sait da çek hılgırtın. Xelkê Kurd jı bo nirê pelçıqandınê, helandinê û zıncira mêtıngehiyê bişkênine bı mêrxasi şer kır.

Disa lı ser van sebep û armanca xelkê Kurd dı bın serekatiya Îhsan Nuri Paşa da lı Agırıyê (1928-1930) û dı bın pêşengiya Seyıt Rıza da lı Dersımê sala (193'7-1938) çek hılgırtın. Jı bıli van tevgerên Kurd gelek tevgerên çekdar ên qels û pıçûk ji çêbûn.

Xelkê Kurdistanê jı bo jiyanek aza û serbıxwe dest bı van tevgeran dıkır. Lê ev tevgerên han; jı aliyên bûrjûvaziyên Tırk ê mılitarist û mêtıngehvan va bı xwin û bı agır dıhat fetısandın. Pışti her tevgerek, bı sedhezaran jın û mêrên Kurd, piçûk û mezın dıhatın kuştın, gund dıhatın sotın û wêrankırın û bı hezaran malbad dıhatın ajotın.

Lê xelqê me ê dı şerê azadixwaziyê da xwedan qırar, rojek hesabê van şehidan jı mêtıngehvaniya Tırk a hov dê bıpirse.

Îqtidara mêtıngehvan û nıviskarên bûrjuvazi ên yekali, tevgerên Kurd çewt dıdan ronikırın û lı cihanê bela dıkırın. Lı gor van, ev tevgerên han, jı aliyên mirên Kurdan va jı bo paşdaanina padişah pêk dıhatın û lı hember komara Tırkıyê bû. Lê dı esasê xwe da ne welê bû, serxwebûnên xelkê Kurd jı bo sıtendına mafên neteweyi û demokratiki bû û serxwerabûnên bı heq bûn.

Belê, ronakên bûrjûvazi ên Kurd dı nav tevgeran da mir û eşrafan qezenç kırıbûn. Lı gor şertên wê rojê dı nav tevgerê da hebûna miran ispata kevneperestiya tevgerê nake. Lı gor wê çaxê daxwaz û armance tevgerê, pêşvêrûyiti an ji kevneperestiya tevgerê diyar dıke. Dı demê tevgerên Kurdistanê ên neteweyi da daxwaz û armanc jı bo keyati an ji jı bo serxwebûnê ye. Ev daxwazên han bı kêmayi dı nav programek bûrjûvaziyê demokrat da cih dıgıre.

Tevgerên çekdar dı bın serektiya ronakên bûrjûvaziyê Kurd ên ku nıminendeyên bûrjuvaziyê nûhati da pêk hat. Ev lı hember tevgerên mêtıngehkırına Kurdistanê û xwinmêji ya abori û çandi bû. Ev tevgerên han jı bo xwedi derketına mafên mırovi û heyina xelki bû. Ev têkoşin lı dıj hovitiya mêtıngehvaniyê bû û jı bo pêkanina yekitiya neteweyi bû. Jı ber vê ye ku ev tevgerên gelê Kurd xwedi kakılek pêşvêrû û şorışvan e.

Lê jı ber ku ev tevgerên han, dı bın pêşengiya ronakên bûrjûvazî û begên feodal da bûn, yekitiyek neteweyiyê fıreh û tekûz pêk nehat. Disa, jı ber ku pêşengi dı bın destê çina serdet da bû, berberiya nava vê çinê û çin û tebeqeyên kedkar ên Kurdistanê tım û tim xwe nişan da. Jı ber ku dı nav tevgeran da jı bo bı cih anina daxwazê çina kedkar têkoşinek gur û geş nehat meşandın, ev çinên han ji jı dıl û can neketın nav tevgeran. Jı bıli viya ji, sebebê pûçbûna van tevgeran yek jê tunebûna partiyek siyasi bû.

Xelkê Kurdistanê jı bo bıdestxıstına mafên neteweyi û demokratiki têkoşinek bê etlahi meşand. Pışti parvekırına Kurdistanê ji lı Kurdıstana Tırkıyê û lı parçeyên dın ev têkoşin dom kır. Sala 1930i da lı Kurdıstana Iraqê Şêx Mehmûdê Berzenci lı hember İngilizan şer lı dar xıst. Pışti ku Şex Mehmûd jı aliyê İngilizan ve hate gırtın, dı sala 1931an da di bın pêşengiya Barzaniyan şerê çekdar dest pêkır û bêetlahi heta sala 1945a dom kır.

Dı sala 1922an da lı Kurdıstana İranê dı bın serektiya Sımko da tevgerek çekdar dest pêkır. Disa dı bın pêşengiya Qazi Mıhemed da Kurda lı Mıhabade komarek damezırand.

Lê ev komar jı aliyê emperyalistan û mêtıngehvanê İran va hat pelçıqandın û belav kırın. Disa li Kurdıstana Iraqê dı bın pêşengi ya P.D.K. (Parti Demokratik Kurdıstan) an da dı sala 1961ê da serxwerabûnek xurt pêkhat. Lê pıştre serekatiya vê tevgerê ket destê Barzani. Sala 1970-74 an da aşitiyek pêk hat. Lê zêde dom nekır. Û sala 1975an da ev tevger ji hev hat belav kırın. Belavkirina vê tevgerê dı diroka Kurdistanê da xwedi cihek gıring e.

Ev tevger, jı ber ku karbıdestên P.D.K. ne xwedi ditınek şorışgeriyek dûr û jı ber ku bûrjûvaziyê pıçuk bûn pêşengi ket destê Barzani: Pışti peymana 11ê Adarê aşiti çar sala dom kır. Dı vi çar sali da sereketiya tevgerê, dı nav xwe da bı temami lı hember xelkê Kurdistanê dıj-demokratik û despot (zorkeriya malbati) bû. Lı derva ji, gırêdayi Îran, Siyonizm û emperyalizmê bû. Sala 1974 an da BAAS'ê Iraqê bı sere xwe peymanê hılweşandın û lı gor daxwaza xwe qanûnek keyatiyê derxıstın. Lı ser vê yekê şer jı nû va dest pêkir. Lê meha Adarê sala 1975 an da dı navbera İran û Iraq da lı Cezayirê peymanek hat imza kırın. Pışti vê peymanê karbıdestên tevgera gelê Kurd dı demek kurt da vê tevgera diroki hılweşand. Jı xwe ev tevger pışti ku jı bın peşengiya P.D.K. derket û ket destê Barzani hêdi hêdi jı tevgera rızgariya neteweyi a çaxa me derket û bû nokerê emperyalizm, siyonizm û kevneperestiya İranê. Pışti ku emperyalizm alikariya xwe bıri tevger ji hılweşiya û belav bû.

DI BIN PÊŞENGİYA PARTİ KARKERİ KURDISTAN DA JI BO SORIŞA XELKÊ YA NETEWEYİYA DEMOKRATİKİ, TÊKOŞİNA KU TÊ MEŞANDİN, DEWAMA TÊKOŞİNA XELKÊ ME A KU DI QONAXA DİROKİ DA HATİYE DAYİN Û EV TÊKOŞİNA NIHA QONAXEK BEREPÊŞİ WAN TÊKOŞİNAYE.

Lı Tırkıyê şerê rızgariya neteweyi lı ser têkoşina dıj-emperyalistiyê bı xurti ne sekıni. Pışti şer, ji bo pêk hatına komarê emperyalistan gelek tawizên siyasi û abori sitendın.

Dı nav şerê rızgariyê da bûrjûvaziyên Tırk, jı emperyalistan tu car peywendiyên xwe qut nekırın. Pışti damezırandına dewletê ji bı emperyalizmê gırêbenda pêk anin û bı vi awayi xurt bûn. Bûrjûvaziyên Tırk dı nav xwe da lı ser çin û tebeqeyên kedkar zılm û zorkari bı kar ani û her cur mafê demokratiki tune kır. Û lı Kurdistanê ji kuştın û bırinan, da dom kırın. Bûrjûvazi bı van tevgerên dıj mırovi lı ser dewletê sidariya xwe xurt kır û dewletê kır bın destê xwe.

Bûrjûvaziyên Tırk ne bı sere xwe lê bı emperyalizmê ra gırêdayi pêşket. Ev bû sebebê bûyina bûrjûvaziki tevkarvan û yekdestvan(işbirlikçi tekelci).

Pışti cenga cihanê a dudemin sermayedari dı qada endûstri û çandini da gelek pêş ket. Ev pêşvêçûn dı Kurdistanê da ji, nemaze dı çandini û bazırganiyê da xwe nişan da. Hınek begên Kurdistanê ên feodal ber bı bûrjûvaziyê, xwe guherandın. Bûrjûvaziyê Kurd, dı bin baskên bûrjûvaziyên Tırk ên gırêdayi emperyalizmê da mezın bû, jı ber vê yekê ji serxwebûna xwe nıkarıbû bıparasta. Belê jı xwe welê ji bû. Dı vê demê da bûrjûvaziyê bazırgan yê Kurdistanê bı bûrjûvaziyê mêtıngehvan ra yekiti pêk ani û ket rengê bûrjuvazîyê komprador û bû tevkarê mıjina xelkê Kurdistanê.

Bûrjûvazîyê Kurdistanê bır ê komprador, pışti ku bı bûrjûvaziyê metingehvan ra peywendi saz kır, êdi rûyê xwe yê pêşvêru û neteweyi bı temami wında kır. Dı têkoşina xelkê Kurdistanê ya neteweyi û çini da lı rex emperyalist û mêtıngehvana cih gırt.

Me lı jor bı kurti behsa pêşketına abo ri û cıvakiya Kurdistanê kır. Ev pêşketın bû sebebê derketına çinên nûjen(modern) û hılweşandına sidariya feodalan lı ser gundiya. Bı hindıkayi dı vê çaxê da pır bûna koma ronaka, bû alikari jı bo belavbûna ramanên pêşverû dı nav cıvatê Kurdistanê da.

Qanûna himi ya sala 1961, bı hındıkayi bê jî, hın mafên demokratiki ani. Dı nav vê rewşe da tevgera sosyalistên Tırkıyê pêşket û xurt bû û lı ser ronak û xelkên Kurdistanê tesir kir û bû alikariya belavbûna ditına sosyalizmê dı nav ronak û kedkarên Kurdıstanê da.

Dı vê demê da sosyalist, kedkar û gundiyên Kurdistanê lı hember pelçıqandına mêtıngehvaniti, cûda bûna nijadi, xwinmêji û li hember miriti û emperyalizmê bı mêrxasi şer kırın.

Bûrjûvaziyên mêtıngehvan, jı ber ku, jı şiyar bûn, jı honandın û jı pêşketına tevgera rızgariya neteweyi ya xelkê Kurdistanê dıtırsiya, car carna pêlêkırınên nijadi û mêtıngehvanti zêde dıkır. Dı vê demê da pirtûk û kovarên ku bı kurdi derdıketın qedexe kır û şorışgeran avête zındanan. Bı ser bajar û gundên Kurdistanê da komandoyên xwe rêkır, da ku ev mafên xwe yên neteweyi û çini nexwazın. Dawiya ev pelçıqandın, teror û lêdanan û zorkeriya, leşkerê komando lı bajar û gundê Kurdistanê û lı Tırkıyê zordestiya lı ser çin û tebeqeyên kedkar tekiliya 12 Adare a faşistên-mêtıngehvan ani û ev zılm û zorkeri hın zêdetır bû.

Xelkê me, jı pelçıqandınên mêtıngehvan û emperyalistan, jı tevgerên şoreşıya cihanê û jı têkoşinên bori gelek dersan derêxıst û jı bo serketınê bı peywıstıya xebatek rexıstıni bawer ani. Jı ber vê çendê, ronakên welatperwer ên ku digotın em bı Marksizm-Leninizmê bawer in, saziya partiyek nû peywıst ditın. Lewra P.D.K. (Parti Demokratik Kurdıstan) ya kevn êdi jı bo meşandina têkoşinê taqeta xwe wında kırıbû. Lı ser vê yekê Parti Demokratik Kurdıstan Lı Tırkıyê (PDK-T) damezırandın. PDK-T jı PDK pêşvêrûyıtır bû. Serekên vê partiyê (PDK-T) tevi ku bı Marksizm-Leninizmê baweriya xwe dıyar dıkırın ji, lê dı esasê xwe da xwedi karekterek bûrjwaziyên pıçûk bûn. Jı xwe jiyana vê partiyê gelek dom nekır. Pışti 12 Adarê karbıdestên partiyê hınek jê derbasê Kurdıstana Iraqe bûn, pıştre lı wê derê hın jı wan, jı aliyên Barzaniyan va hatın kuştın. Lı ser vê yekê xebata partiyê rawestiya. Dı sala 1972an da karbıdestên hundır komcivinek pêk anin û partiyê resmen belav kırın. Heta sala 1973an lı Kurdıstana Tirkıyê bı tenê PDK hebû. Dı sala 1973an da sosyalistên Kurdistanê jı bo pêşengi kırına şorışa xelkê ya netewiya demokratik, partiya çina karker damezırandın. Disa bı navê PDK-T partiya me ya iro danin. Qonaxa çêbûn û pêşketına vê partiyê têkoşinek dıjwar ditiye.

Di sala 1975an da Komita Merkezi bıryarek gırt. Lı gor vê bıryarê, têkoşina şorıger gıhıştiye qonaxek bılınd û êdi programa parti bersiva vê têkoşinê nıkare bıde. Dıvê li gor şertên rojê program bête guhartın. Jı bıli viya ji, pêşniyariya nav guherandınê ji hat qebûl kırın.

Lı ser vê armancê dı bın şertên gelek dıjwar da hemi honanên (örgüt) partiyê cıviyan û programê dı bın çav da derbaz kırın. Komita Merkezi ji bı qebûlkırına dawin programa me ya iro pêk hat. Navê partiya me ji hat guhartın û bı navê PARTİ KARKERİ KURDISTAN (PKK) hat navandın.

Partiya me saziya civaki û aboriya Kurdıstanê, dı nav şertên objektifi ên Rojhılata Navin û cihanê da û dı bın ronahiya Marksizm-Leninizmê da rast hesıband. Lı gor bir û baweriya partiya me bûrjuva û feodalên Kurdistanê, bı bûrjûwaziyê tevgervanê emperyalizmê ra gırêbendên xurt pêk anine. Jı ber vê yekê ye ku ev bûrjûwa û feodal êdi nıkarın têkoşina xelkê Kurdistanê ya neteweyi û çini bımeşinın û dı vê tekoşinê da lı rex hêzên xwinmêz dê cihên xwe bıgrın. Jı ber vê çendê, Partiya me dı programa siyasi madde çaran da hêzên şorışê û cihên van hêzan, wıha formule kırıye:"Bıngehê xelkê ku lı Kur dıstanê dıji, jı komên gundi, jı proleteryayê qada çandini û sanayiyê pêk te. Partiya me jı ber vê sebebê, dı qonaxa SORIŞA XELKİ YA NETEWEYİYA DEMOKRATİK da jı bo cih anina armanc û hedefên xwe yên himi, dı bın pêşengiya Parti Karkeri Kurdıstan da dê xwe bıspêre hemi hêzên dıj-emperyalist, dıj-mêtıngehvani û dıj-feodal, lê lı ser himê gırêbenda karker û gundi".

Partiya me bawer e ku bı şorışa xelki ya Neteweyiya Demokratik dê bıgıhije armanca xwe. Jı bo gıhajtına vê armancê programa xwe madde 3.an da wıha dıbêje:"Partiya me her cur têkoşina aşitixwaz û demokratiki qebûl dıke. Lê bawer e ku jı bo serketına şorişa me ya xelki ya netewetiya demokratiki, dı qonaxa dawin da şerê xelkê ya çekdar netice tayin dıke. Jı ber vê hındê Parti, jı karker û gundiyan dê ordiyek xelkê saz bıke û lı hember hêzên metıngehvan ŞERÊ XELKİ DÛR Û DIRÊJ dêbıhone û bıgerine."

Partiya me dı nav şerê germ da cıhên ku jı hêzên metıngehvan hatıne paqıj kırın programa Partiyê bê kêmayi dê bı kar bine û bi vi awayi pengav pengav rêya ku ber bı İQTİDARA XELKİ YA DEMOKRATİK da dıçe dê veke.

Partiya me dı nav têkoşina dûr û dırêj da jı bo damezırandına ENIYA NETEWEYIYA DEMOKRATİK a ku jı çin û tebeqeyên kedkar û jı hêzên nıştımanperwer pêk tên dê xebatek himi nişan bıde û pêşengiya vê xebatê bıke.

DEMA NIHA, DEMA JI KAPITALİZMÊ DERBASİ SOSYALİZMÊ BÛYIN Û DEMA ŞERÊN RIZGARİYA NETEWEYİ YE

Jı sermayedariyê(kapitalizm) derbasi sosyalizmê bûyin bı şorışa Şırıyapêşin a mezın dest pêkır. İro, ideolojiya sosyalizmê ya gewre dı 1/3 cihanê da serdestiya xwe pêk aniye. Jı aliyê dın va, lı welatên sermayedar tevgerên çina karker pêşva çûye û çeperên gıranbıha qezenç kırıye û tevgerên mıletê gırêdayi û mêtıngeh ên netewi û çini derbe lı ser derbe lı emperyalizmê û lı mêtıngehvaniyê dıxe.

Nemaze şorışa 17 Çıryapêşın û pışti cenga cihanê ya dudemin pêk hatına sistema sosyalisti ya cihanê û şorışa xelkên mêrxas ên Asya, Efriqa û Latin Emeriqa bûne kaniya ronahi jı bo têkoşina şorışi ya roja me. Serketına van şorışa xelasiya çina karker yâ dı welatên sermayedar da û xelasiya neteweyên bındest nêzik kirıye. Lewra lı hember emperyalizmê sistema sosyalistiya cihanê di welatên sermayedar da tevgerên çina karker û şerên rızgariyên neteweyi bı heva gırêdayi ne û qonaxa şorışi ya cihanê pêk tinın.

Emperyalizm roj bı roj mêtıngehên xwe wında dike. Ji ber vê çendê nıha hemi gırani ya xwe daye ser Latin Emeriqa, Efriqa û Rojhılata Navin.

Kelehên emperyalizmê ên Rojhılata Navin Tırkıyê, Israil, İran, Suudi Erebistan û ên dın ne bı tenê serbırên (cellat) Fılistin, Dofar û xelkê Kurdıstanê ye. Lê ew dıjmınê tevgerên karkerên vê herêmê û sıstema sosyalistiyê ye.

Iraq ji nıha jı aliyek va bı zılm û zorkeriyek xurt dıxwaze xelkê Kurdistanê bıpelçıqine û wında bıke, jı aliyê dın va ji bı emperyalizmê ra gırêdanên xwe zexm dıke û lı pêşber tevgerên şorışi ên Rojhılata Navin tewrek ne baş dıstine.

Emperyalizm û hêzên kevneperest bı hemi xurtiya xwe dıxwazın têkoşinên xelkê bın dest bıpelçıqine û wan bê deng bıhêlın, lê ev tevger roj bı roj xurt dıbın û pêş dıkevın.

Dı vê rêyê da têkoşina ku xelkên Fılistin û Dofar lı hember siyonizmê, Iran û kevneperestiya Erep û emperyalizmê dıde, perçeyek jı tevgera proleteryayê herêm û xelkê Kurdistanê ye.

Dı nav qonaxa şorışiya cihanê da, dı Rojhılata Navin da, tekoşina rızgariya xelkê Kurd û xelkên bındest ên dın û têkoşinên proleterya yê Tırk, Erep, İran û ên dın jı bo stendına ıqtıdarê, yek perçe ye.

Ev kesên ku lı Kurdıstan, Dofar û Belucistanê di heps û zındanan da zılm û zorkeri dıbinın û ên ku lı Enqerê,Tehran û Bexdayê tên darvekırın hemi goriyên (kurban) emperyalizm, mêtıngehvani û faşizmê ye. Lê xelkê kurd û xelkên bındest ên Rojhılata Navin dı vê tekoşina xwe ya bı heq da mıheqeq dê bı ser kevın û hesabê van kuştiyên xwe jı emperyalizm, siyonizm û mêtıngehvaniyê ra bıbe gor ne gelek dûr ın. Cihan pışti Vietnamê dı Rojhılata Navin da ji bındestkırına emperyalizm û hevalbendın wi dê bıbine.

Partiya me pıştgıriya têkoşina xelkên Tırk, Iran, Erep û xelkên Fılistini lı hember emperyalizm, siyonizm û mêtıngehvaniya İrane dê bıke.

Şerkeftin û serfirazi e proleteryayê cihanê û bi xelkên bındest va ê xelkê Kurdıstanê ye.

BIJİ YEKİTİYA HÊZÊN ŞORIŞGER DI ROJHILATA NAVİN DA LI HEMBER EMPERYALİZM, MÊTINGEHVANİ, SİYONİZM Û FAŞİZMÊ.

HEVGIRTINA (dayanışma) LI HEMBER DIJMINÊ HEVGEL (ortak) PEYWISTIYEK BINGEHİN E.

Têkoşina xelkê Tirkiyê ya ku jı bo iqtidara xelki a demokratik, lı hember emperyalizm, faşizm û hêzên serdest yên dın û tekoşina xelkê Kurdistanê ya ku jı bo rizgariyê tê meşandın, dıjmınê van her du xelkan yê hevgel (ortak) emperyalizm, bûrjûwaziyê Tırk yê tevgera mêtıngehvan û bûrjûvaziyên Kurd yên komprador û feodalên kevneperest in. Jı bo bındest kırına van dıjmınên hevgel hevgırtına xelkê Kurd û Tırk peywıstiyek himi ye.

Partiya me, dı têkoşina lı hember bûrjûwaziyê Tırk yê mêtıngehvan û pıştgıriyê wi emperyalizmê ra, bı çina karkerên karkır ra ji bo bıkaranina hevgırtınek şoreşi dê siyasetek xurt bımeşine û jı bo bıkaranina vê siyasetê dê bêetlahi bıxebıte.

Partiya me ev dostani û hevgırtına lı hember mêtıngehvanan, peywıstiyek navneteweyi ya neteweyên mêtıngeh û proleteryayê cihanê dıhesıbine . Em welê bawer ın ku, daxwaz û menfeetê xelkê Tırkiyê tu caran nabe sebebê zor stendına mafên xelkê Kurdistanê yên neteweyi û demokratiki û ne dıji bıkaranina van mafên xwazayiyê ye. Jı ber vê çendê ye ku, xelkê Kurdistanê ji bo bı destxıstına zıman, çand û imtiyazên ku jı hemi gelan ra hatıne naskırın têkoşinek xurt dımeşine. Ev têkoşin, jı tekoşina xelkê Tırkıyeyê û hemi neteweyên tên pelçıqandın ne cuda ye. Ango bı destxıstına mafên xelkê Kurdistanê yên neteweyi û demokratiki, dıhatına ıqtidarek demokratik a rastin lı Tırkıyeyê nêz bıxe, jı ber vê hınde têkoşina partiya me, ne bı tenê jı bo xelkê Kurdistanê ye, lê jı bo xelkê Tırk yê ku dıxwaze hın baştır bıjin ıqtidarek xelki a demokratiki damezırine û jı bo hemi xelkên lı hember emperyalizm û mêtın gehvaniyê rabûne. Xelasiya xelkê Kurdistanê jı zılm û zorkeriya mêtıngehvaniyê, dê xelasiya xelkên Tırk û neteweyên bındest û proleteryayê nêz bıke.

Mısogera(garanti) mafên çarenivisa xwe bı xwe tayin kırın ya xelkê Kurdistanê parti ya wi ya siyasi ye. Lê ev partiya ku bı Marksizm û Leninizmê hatiye dagırtın.

Têkoşina ku proleteryayê Tırk ji bo ıqtıdarê, lı hember emperyalizm û hêzên serdeşt dıde, partiya me dê alikari û piştgıriya vê têkoşinê bıke.

BIJİ MAFÊ ÇARENİVİSA XWE BI XWE TAYİN KIRIN

BIJİ MAFÊ WEKHEVİ YÊN GELAN - MAFÊ AZA Û BEXTİYARBÛNÊ

BIJİ BIRATİ Û HEVGIRTINA SORIŞİ YA XELKÊ KURDISTAN Û TIRKIYÊ

MADDE-1: Parti Karkeri Kurdıstan, partiya siyasi ya çina karkerê Kurdistanê, bı Marksizm-Leninizmê hatiye dagırtın û lı Kurdıstana Tırkıyê damezıriye.

MADDE-2: Arrnanca Parti Karkeri Kurdıstan ya dawin ev e; her cur serdestiya çini, kedxwari û zorkeriyê rake û cıvatek bê çin pêk bine.

Parti Karkeri Kurdıstan, yekitiya Kurdıstanê armancek xwe yê himi qebûl dıke. Jı ber vê yekê, parti dı qonaxa pêşın da mêtıngehvaniya Tırk û nokerên wan bûrjûwaziyên komprodor û feodalên kevneperest yên Kuwd û emperyalizma ku alikariya van hezan dıke, serdestiya wi ya lı ser welatê me dê hılweşine û mafê çarenıvisa xwe bı xwe tayin kırına gelê Kurd dê bı cih bine.

MADDE -3: Partiya me her cur têkoşina aşitixwaz û demokratiki qebûl dıke. Lê bawer e ku jı bo serketına şoreşa me ya xelkê ya netewetiya demokratiki dı qonaxa dawin da şerê xelki yê çekdar netice tayin dıke. Jı ber vê hındê parti, jı karker û gundiyan dê ordiyek xelki saz bıke û lı hember hêzên mêtıngehvan ŞERÊ XELKİ yê dûr û dırêj dê bıhone û bıgerine.

MADDE -4: Bıngehê xelkê ku lı Kurdistanê dıji, jı komên gundiyan û jı proleteryayên warê çandıni û sanayiyê pêk tê. Jı ber vê qasê, partiya me dı qonaxa şorışa xelki ya netewetiya demokratik da jı bo cih anina armanc û hedefê xwe, dı bın pêşengiya Parti Karkeri Kurdıstan da lı ser himê gırêbendiya ittifak) karker û gundi dê xwe bıspêre hêzên dıj-emperyalist dıj-mêtıngehvan û dıj-feodalan.

MADDE -5: Dı dema nıha da emperyalizm dıjmınê yekem e jı bo sistema sosyalist ya çinane tevgera çina karker û ya navneteweyi û jı bo rızgariya neteweyi serxwebûna xelkên bındest. Partiya me lı hember emperyalizm, bûrjûwaziyê tırk yê tevgerê mêtıngehvan xulamokê wan bûrjûwaziyê komprador û feodalên kevneperest yên Kurd têkoşinek xurt dımeşine. Partiya me dı vê têkoşinê da siyasetek dij-emperyalist, dıj-feodal û dıj-mêtıngehvan dıgerine.

MADDE -6: Welatê me jı gelek salan vır va hatiye mêtıngeh kırın, hebûnên ser ax û bın ax hatıne talan kırın. Xelkê me ji hemi mafên neteweyi û demokratiki hatiye bêparkırın. Parti Karkeri Kurdıstan, pışti bı serxıstına şoreşa xelki ya neteweyi ya demokratik dê İKTİDARA XELKÊ YA DEMOK RATİK damezırine û zenginiyên ser ax û bın ax yên Kurdıstanê sermayeyên biyani û mal û mılkê bı vi sermayeyê va gırêdayi dê dest bıde serê û bıke malê neteweyi carek dın jı bo sermayeyê biyani dê destûr nede.

Tıştên ku bıbin malê neteweyi ev ın:Petrol (nıft, maden, darıstan, golên avan, avahiyê sanayiya mezın, bezırganiya derve, banka, sigorta, rêhesın, koma telefon û têlgrafan, radyo û TV, cotgehên dewletê yên beranine, malên wexf û xezine, cih û avahiyên tûristiki û ê.d. Ev tıştên han; Dê bı destê ıqtıdarê xelkê bê bıkar anin.

MADDE 7: Jı bo pêşxıstına welatê me, dê hebûnên Kurdistanê bıngeh bê qebûlkirın û sanayi û nemaze sanayiya gıran dê bê pêkanin û pêşxıstın.

MADDE 8: Jı bo bılınd kırına jiyana xelkê jı berandına maddeyên peywıst ra dê rûmet bê nişandan û dê alikariya sanayiya pıçûk û pişeyên dest xwe yên pıçûk dê bête kırın û pıçûk dê bê parastın.

MADDE 9: Parti Karkeri Kurdıstan, şoreşa axê lı gır menfeeta gundiya dê bıkar bine û slogana "AX Ê XEBATKARA YE" dê bı cıh binın. Zewiyên ku jı axayên mezın bên stendin dê lı gundiyan bê belav kırın û mafê xweditiya zevi yan dê bê mısoger (garantij kırın. Gundi jı destên navçit (aracı) û faizxuran dê betin xelas kırın û jı bo pırkırın û firotına beranina jı gundiyan ra her texlit alikari dê bê kırın.

MADDE 10: Dı bın şertên bêdadi (adaletsızi) û zorkeri da her cur peyman ên ku dı eleyhiya gundiyên bê ax an ji xwedi hındık ax da hatıne çêkırın dê bên rakırın (feshkırın). Deynên gundiyan yên bankayê yên faizxuran û peymanên kırêya axê deynên bı faiz dê bê iptal kırın û hemi senedên deyndariyê dê bên sotın. Serwetên navçit û faizxuran dê jı wan bê stendın û faizxuri û navçiti dê bê qedexe kırın.

MADDE 11: Mal û axên gundiyên halxweş (orta halli) dê jı wan neyêt stendın û jı bo parastına mafê malê wan dê qanûn bên çêkırın. Jı bıli van tıştan ji, jı bo qenc kırına (islah) erdê wan İQTİDARA XELKI dê alikari bıke.

MADDE 12: Jı bo pıkırına bırra (verim) axê dê istasyonên traqtor û makinên çandiniyê her cur peyweng (alet) û makine û krêdiyên bê faiz, toxum û zıbıl (gübre) dê bê amade kırın.

MADDE 13: Dı welatê me da cotgehên(çiftlik) dewleta mêtıngehvan ên ku dê bên neteweyi kırın û hın erdên miri (xezine), bı destê İQTİDARA XELKİ kooperatifên çandiniyê dê bên damezırandın û jı bo ku gundi bı daxwza xwe bıkevın van kooperatifan dê xebatek bê meşandın. Jı bo ketına nav van kooperatifên çandiniyê dê lı gundiyan hiı neyêt zor kırın.

MADDE 14: Axayên ku lı hember şorışa xelkê me ya neteweyi û axê dernekevın jı wan ra qasê ihtiyaciya wan ax dê bê dayin û mılkıyeta wê axê bê parastın.

MADDE 15: Ew kesên ku dı têkoşina şorışa xelki ya neteweyi a demokratik da li rex mêtıngehvanan û kevneperestiya navxwe da cih bıgre û bı xelkê me ra xayınti bıke, dê hemi ax û malê wi bê stendın û bê pere lı gundiyan bête belav kırın.

MADDE 16: Komiteyên ku ji aliyên karker û gundiyan va bên hılbıjartın, dı bın gerandın û pelandına partiya me da dê belav kırına axê û bı kar anina programa şorışa axê bı cih binın.

MADDE 17: Eşirên koçer, lı ser axe dê bê pere bên bi cih kırın. Jı bo nûjen kırın û pêşxıstına heywan xwedikırınê û jı bo pırkırına beranina heywani dê hemi imkaniyet bên bıkaranin û çêregeh, mêrg û zozan jı bo istifada xelkê dê bên pêşkêşkırın.

MADDE 18: Heta nıha bı siyasetek mêtıngehvan darıstanên welatê me hatıne wêran kırın. Pışti iqtidara xelki, ji bo spehiti û aboriya welat daristanên me dê bên parastın.

MADDE 19: Parti Karkeri Kurdıstan, maf û daxwazên karkerên sanayi û çandıniyê ên cıvaki, abori û siyasi lı gor şertên dema nıha û dı bın ronahiya ideolojiya çina karker da dê bı cih bine û bıbe pêşengê têkoşina wan.

MADDE 20: Parti Karkeri Kurdıstan, jı bo, ji xelkê me ra jiyanek baş tedarık bıke, dı demek kın da mesela xani, av, rê û elektrika dê hel bıke û jı bo bılınd kırına jiyana xelkê dê bêetlahi bıxebıte.

MADDE 21: Xızmetên hindari, jiyani û ramani ên Kurdistanê dê bên bı cih anin. Dı Kurdistanê da jı bo zarukên Kurd û neteweyên hındık, xwendın û malzemeyên xwendınê dê bê pere bên temin kırın. Xwendına himi dê mecbûri be.

MADDE 22: Hemi kesên ku lı Kurdistanê dıjın, mafên wan ên kaliti (emekli) û sigortayê dê bê mısoger kırın.

MADDE 23: Wekheviya mafên jın û meran ên abori, siyasi û civaki dê bên mısoger kırın. Jı bo jın bı temami bıkevın nav tekoşinek hevrayi (ortak) jı aliyê çandi û hunermendiyê va dê bên pêşxıstın û jı adetên paşvêru dê bên xelas kırın.

MADDE 24: Lı Kurdistanê jı bıli xayinan welat jı hemi welatiyan ra mafên bıjartın û hılbıjartınê dê bê naskırın û azadiya axaftınê, ramanê, kom bûne, xwe pênişandanê, bı cihbûnê û gerê dê bê pêk anin û nûçeşandın û netêkıli kırına rûnıştgehan (konut) dê bê parastın.

MADDE 25: Lı Kurdistanê zımanê resmi dê bı Kurdi be.

MADDE 26: Çand û hindari (eğitim) ya xelki ya şorışa demokratik dê bê pêşxıstın û sewiya çand û zaninê xelkê me dê bête bılınd kırın. Di hemi qonaxên hindariyê da zarokên Kurdıstanê bı zımanê dayika xwe û çanda neteweyi dê bên gıhandın. Neteweyên hındık ên ku lı Kurdıstanê dıjin zıman û çanda wan dê bê pêşxıstın.

MADDE 27: Dı dema ıqtıdara xelki ya demokratik da karbıdestên herêmi dê ji aliyên xelkê va bên bıjartın û hemi bırên gerine û memur dê dı bın pelandınê partiyê da bın.

MADDE 28: Parti Karkeri Kurdıstan, cıhêbûna neteweyi, nijadi, ol, zman û mezheb dê nede ber çavên xwe û wekheviyek mırovi (insani) dê mısoger bıke û dê rûmeta azadiya vijdan û ibadet bıgre.

MADDE 29: Parti Karkeri Kurdıstan, dê jı wekheviya maf ra dılrast bımine û netewê û neteweyên hındik ên ku lı Kurdistanê dıjin, dı nav wan da wekhevî û alikariya hevudu dê dı pratikê da bıkar bine.

MADDE 30: Parti Karkeri Kurdıstan, dı Kurdistanê da jı bo pêşketına zanyar û teknikê dê têkoşinek xurt bımeşine û jı bo mırovên zanyar, her cûr hêsani dê nişan bıde.

MADDE 31: Têkoşina ku sistema sosyalist ya cihanê, tevgerên neteweyi ên rızgariyê û tevgera çina karker yâ navneteweyi, jı bo serxwebûn, demokrasi û aşitiya cihanê, lı hember emperyalizm, her cur mêtıngehvani û cıhêbûna nıjadi dıde. Parti Karkeri Kurdıstan, jı bo vê têkoşinê pıştgıriya xwe diyar dıke.

MADDE 32: Parti Karkeri Kurdıstan, hemi xelkê kû dewletên ku beravaniya mafê çarenivisa xwe bı xwe tayin kırına neteweyên dıkın û aşiti, wekhevi, bê terefi û jı mafê serweri(egemenlig) ra hurmetkar û gırêdayi mafê mırovayeti û dadê ne, bı wan ra siyasetek dostani û tevgırtıni dımeşine.

MADDE 33: Parti Karkeri Kurdıstan, ew wargeh (üs) û leşkerên emperyalizm û mêtıngehvanan ên ku jı bo welatên sosyalist û xelkên şerê rızgariyê dıdın tehdit û xeter e, dê jı welatê me derêxe û carek dın jı bo wargeh saz kırına wan dê destûr nede. Partiya me sidariya tu gırêbendek leşkeri dê qebûl neke.

MADDE 34: Tekoşina ku xelkên cihanê, lı hember emperyalizm, mêtıngehvaniyê, cihêbûna nıjadi û faşizmê dıdın û têkoşina ku xelkên Rojhılata Navin lı hember emperyalizm, her cûr mêtıngehvani, siyonizm û kevneperestiya nav xwe dıdın, Parti Karkeri Kurdistan, pıştgıriya xwe diyar dıke û jı bo wan sılavên şorışger dışine

MADDE 35: Lı Kurdıstana Iraqê û welatê me yê lêkvebûyi, lı perçeyê wi yên din tekoşina ku hêzên pêşvêrû û şorışger ên xelkê Kurdistanê lı hember emperyalizmê û mêtıngehvaniya-nijadi bı mêrxasi dımeşinın. Parti Karkeri Kurdıstan bı germi alikari û pıştgırtiya xwe diyar dıke.

18-07-2000